FortiGate firewall kurallarını gözden geçirme: kullanılmayan, gölgelenmiş ve geniş kurallar
Bir firewall yıllar içinde kural biriktirir. Proje için açılan erişimler, test kuralları, artık var olmayan sunuculara yönelik izinler. Kimse silmeye cesaret edemediği için kalırlar ve saldırı yüzeyini sessizce büyütürler. Bu sayfada FortiGate kurallarının nasıl gözden geçirileceğini, hangi kuralların öncelikli olarak temizlenmesi gerektiğini ve Siber Dayanıklılık Yönetmeliği taslağının bu konuda ne istediğini anlattık.
Son güncelleme 20.11.2026. Yazan Oktay Alver, ADEA Sistem.
- Taslak yönetmeliğin 38. maddesi firewall kurallarının yılda en az bir kez gözden geçirilmesini ve kaynağı ile hedefi belirsiz geniş kuralların kaldırılmasını istiyor.
- Gözden geçirmede öncelik hiç trafik almayan, gölgelenmiş (shadow) ve any-any kurallarda.
- Hiç trafik almayan bir kural silinmeden önce devre dışı bırakılıp bir süre izlenmeli.
- Firewall yönetim arayüzü internete açık olmamalı. Yönetim erişimi VPN veya güvenilir adreslerle sınırlanmalı.
- AdeGate, FortiGate'te kullanılmayan ve gölgelenmiş kuralları listeler, kural değişikliklerini kimin yaptığıyla birlikte kaydeder.
Yönetmelik firewall kuralları için ne istiyor?
Siber Dayanıklılık Yönetmeliği taslağının "Temel ağ güvenliği" başlıklı 38. maddesi, kurumsal SOME kurmakla yükümlü kuruluşlar için açık kurallar koyuyor.
- Dış ağlardan iç ağa yönelen bütün trafik istisnasız olarak merkezi bir ağ güvenliği sisteminden geçiyor.
- Erişim kuralları sadece izin verilmiş güvenli servisleri kapsıyor ve en az yetki ilkesine göre yazılıyor.
- Kaynağı ve hedefi belirsiz, geniş kapsamlı erişim kuralları tanımlanamıyor.
- Mevcut kurallar yılda en az bir kez gözden geçirilip güncelleniyor.
- Yönetim arayüzlerine dış ağdan erişim sadece kimlik ve cihaz doğrulamalı, şifreli ve izole bağlantılarla yapılıyor. Doğrudan internete açık yönetim arayüzü bulundurulamıyor.
- Kritik sistemler, kullanıcı ağı ve misafir ağı birbirinden ayrılıyor. Ağ ve güvenlik sistemleri yedekli kuruluyor.
Yani "kural gözden geçirme" artık iyi bir uygulama değil, denetimde kanıtı istenecek bir yükümlülük. Yönetmeliğin geneli için Siber Dayanıklılık Yönetmeliği rehberimize bakabilirsiniz.
Hiç trafik almayan kurallar
FortiGate her kural için bir hit sayacı tutar. Uzun süredir hiç eşleşmemiş bir kural büyük ihtimalle artık gereksizdir. Bunlar genellikle kapanan bir projeden, taşınan bir sunucudan veya bir defalık bir testten kalır.
Yine de 0-hit bir kuralı hemen silmek doğru değil. Önce sayaçların ne kadar süredir veri topladığına bakın. Yılda bir çalışan bir kapanış işi, bir felaket kurtarma senaryosu veya sadece denetim döneminde kullanılan bir erişim aylarca sıfır görünebilir. Güvenli yol kuralı önce devre dışı bırakmak, bir süre bekleyip şikâyet gelmezse silmek ve her iki adımı da kayda geçirmektir.
Gölgelenmiş (shadow) kurallar
FortiGate kuralları yukarıdan aşağıya değerlendirir ve ilk eşleşen kuralı uygular. Bir kuralın kapsadığı bütün trafik kendisinden önce gelen başka bir kural tarafından zaten karşılanıyorsa, o kural hiçbir zaman çalışmaz. Buna gölgelenmiş kural denir.
Gölgelenmiş kurallar iki açıdan tehlikelidir. Birincisi, yönetici o kuralın çalıştığını düşünür. Mesela bir sunucuya sadece belirli bir porttan izin veren dar bir kural yazılmıştır, ama üstte aynı sunucuya her porttan izin veren daha geniş bir kural vardır. Kâğıt üzerinde erişim kısıtlıdır, gerçekte değildir. İkincisi, kural listesini gereksiz yere kalabalıklaştırır ve gözden geçirmeyi zorlaştırır.
Geniş kapsamlı (any-any) kurallar
Kaynak adresi "all", hedef adresi "all" veya servisi "ALL" olan kurallar en riskli kurallardır. Taslak yönetmelik kaynağı ve hedefi belirsiz geniş kuralları açıkça yasaklıyor. Bu kurallar genellikle bir sorunu hızlıca çözmek için açılır ve kalıcı hale gelir.
FortiGate arayüzündeki kural listesinde kaynak, hedef ve servis sütunlarına filtre uygulayarak bu kuralları bulabilirsiniz. Kural sayısı fazlaysa listeyi dışa aktarıp tablo üzerinde süzmek daha hızlıdır.
Bulunan her geniş kural için gerçekte hangi kaynakların hangi hedeflere hangi servislerle eriştiği belirlenmeli, kural bu trafiğe göre daraltılmalı. Bunu yapmanın en güvenli yolu, geniş kuralın log kayıtlarından gerçek kullanımı çıkarmaktır.
Yönetim arayüzü internete açık mı?
FortiGate'in HTTPS veya SSH yönetim erişiminin internete bakan bir arayüzde açık olması, yönetmeliğin 38. maddesinin üçüncü fıkrasına aykırı. Fortinet ürünlerinde son yıllarda yönetim arayüzünü hedef alan kritik açıklar defalarca yayımlandı ve aktif olarak istismar edildi. İnternete açık bir yönetim arayüzü, bir sonraki açıkta ilk hedeflerden biri olur.
Kontrol için WAN arayüzlerinin yönetim erişim ayarlarına bakın. Yönetim erişimi gerekiyorsa sadece VPN üzerinden veya güvenilir yönetim adresleriyle sınırlandırın.
Çıktıda internete bakan her arayüzün "set allowaccess" satırında https, http veya ssh görünüyorsa yönetim erişimi o arayüzde açık demektir.
Yıllık kural gözden geçirmesi nasıl yapılır?
- Envanter çıkarın. Bütün kuralları sahibi, amacı ve oluşturulma gerekçesiyle listeleyin. Sahibi bilinmeyen kural en önce sorgulanması gereken kuraldır.
- Kullanılmayanları ayırın. Uzun süredir hiç trafik almayan kuralları belirleyin, sahipleriyle teyit edip önce devre dışı bırakın.
- Gölgelenenleri bulun. Üstteki bir kural tarafından tamamen kapsanan kuralları tespit edin. Ya silin ya da sırayı düzeltin.
- Genişleri daraltın. Kaynak, hedef veya servis olarak "all" kullanan kuralları gerçek kullanıma göre sınırlayın.
- Yönetim erişimini kontrol edin. İnternete açık yönetim arayüzü ve geniş yönetim adresi tanımı kalmadığından emin olun.
- Kayda geçirin. Neyin neden değiştirildiğini, kimin onayladığını ve gözden geçirmenin tarihini yazılı hale getirin. Denetimde istenecek kanıt budur.
AdeGate ile kural analizi
AdeGate, FortiGate'e REST API üzerinden bağlanır ve kural setini sürekli takip eder. Kural gözden geçirmesinde şu işleri kolaylaştırır.
- Kullanılmayan kural listesi. Hiç trafik almayan kuralları tek ekranda gösterir.
- Gölgelenmiş kural tespiti. Üstteki bir kural tarafından kapsandığı için hiç çalışmayan veya gereksiz kalan kuralları işaretler.
- En çok trafik alan kurallar. Hangi kuralların gerçekten iş yaptığını gösterir ve haftalık PDF raporda listeler.
- Kural değişiklik geçmişi. Her kuralın içeriğini düzenli olarak kaydeder. Bir kuralın kaynağı, hedefi, servisi veya eylemi değiştiğinde neyin değiştiği alan bazında görülebilir.
- Anlık değişiklik alarmı. Kural ekleme, silme ve düzenleme işlemlerini kimin, arayüzden mi komut satırından mı yaptığıyla birlikte kaydeder ve kritik değişikliklerde e-posta ile haber verir. Ayrıntılar FortiGate değişiklik takibi sayfasında.
Bu kayıtlar yıllık gözden geçirmenin kanıtı olarak denetçiye gösterilebilir. AdeGate kurumun kendi sunucusunda çalıştığı için kural seti ve loglar dışarı çıkmaz.
Sık sorulanlar
Firewall kuralları ne sıklıkla gözden geçirilmeli?
Siber Dayanıklılık Yönetmeliği taslağı SOME kurmakla yükümlü kuruluşlar için en az yılda bir gözden geçirme istiyor. Kural sayısı fazla ve değişiklik sık olan ortamlarda üç veya altı ayda bir yapmak daha gerçekçi.
Hiç trafik almayan bir kural hemen silinmeli mi?
Hayır. Önce sayaçların ne kadar süredir veri topladığına ve kuralın seyrek kullanılan bir iş için olup olmadığına bakın. Kuralı önce devre dışı bırakıp bir süre beklemek, sonra silmek daha güvenlidir.
Shadow policy nedir?
Kapsadığı bütün trafik kendisinden önce gelen başka bir kural tarafından karşılandığı için hiçbir zaman eşleşmeyen kuraldır. Yönetici o kuralın çalıştığını sanar, oysa trafik üstteki kurala göre işlem görür.
Any-any kuralları yasak mı?
Taslak yönetmeliğin 38. maddesi kaynağı ve hedefi belirsiz, geniş kapsamlı erişim kurallarının tanımlanamayacağını söylüyor. SOME kurmakla yükümlü kuruluşlar için bu tür kuralların daraltılması gerekiyor.
FortiGate yönetim arayüzünü internete açmak yasak mı?
Taslağa göre dış ağdan yönetim erişimi kimlik ve cihaz doğrulamalı, şifreli ve izole bağlantılarla yapılmalı ve doğrudan internete açık yönetim arayüzü bulundurulmamalı. Yönetim erişimi VPN üzerinden veya güvenilir adreslerle sınırlandırılmalı.
AdeGate'i ücretsiz deneyin
Ücretsiz plan süresizdir. Kurulum tek komutla, kendi sunucunuzda yapılır ve verileriniz dışarı çıkmaz.