Siber olay bildirimi: kime, kaç saat içinde ve hangi bilgilerle?
Siber Dayanıklılık Yönetmeliği taslağı siber olay bildirimini herkes için zorunlu hale getiriyor ve SOME kurmakla yükümlü kuruluşlar için süreleri saatle tanımlıyor. Süre olayın tespitinden başladığı için asıl zorluk bildirimin kendisi değil, olayı zamanında fark etmek ve ilk saatlerde doğru bilgiyi toplayabilmek. Bu sayfada bildirim kurallarını, olay seviyelerini ve hazırlığın nasıl yapılacağını anlattık.
Son güncelleme 20.11.2026. Yazan Oktay Alver, ADEA Sistem.
- Taslağın 27. maddesine göre herkes etkilendiği veya haberdar olduğu siber olayları, olası ihlalleri ve şüpheli durumları gecikmeksizin Başkanlığa bildirmekle yükümlü.
- SOME kurmakla yükümlü kuruluşlar olayı tespitten itibaren en geç 12 saat içinde bildiriyor, 72 saat içinde güncel durumu veriyor ve bir ay içinde ayrıntılı rapor sunuyor.
- Olaylar düşük etkiliden ulusal siber krize kadar beş seviyeye ayrılıyor. Birinci ve ikinci seviye sektörel SOME'ye, üçüncü seviye ve üstü sektörel SOME'ye ve Başkanlığa bildiriliyor.
- Bildirim yapmak idari ve hukuki sorumluluğu ortadan kaldırmıyor. Kişisel veri ihlali varsa KVKK'ya ayrıca bildirim gerekiyor.
- AdeGate, VPN brute force, imkânsız seyahat ve kritik firewall değişikliği gibi durumları anında uyararak tespit süresini kısaltır ve zaman damgalı kayıt tutar.
Kim bildirmek zorunda?
Taslakta iki ayrı bildirim yükümlülüğü var.
- Herkes için genel yükümlülük (m.27). Yönetmeliğin kapsamındaki bütün taraflar, yani kamu kurumları, şirketler ve gerçek kişiler, etkilendikleri veya haberdar oldukları siber olayları, olası ihlalleri ve şüpheli durumları gecikmeksizin, Başkanlığın belirleyeceği usul ve formatta bildirmekle yükümlü. Burada saat olarak bir süre yok, "gecikmeksizin" ifadesi kullanılıyor.
- SOME kurmakla yükümlü kuruluşlar için ayrıntılı süreç (m.33). Kritik altyapılar, SOME bildirimi alan kuruluşlar ve kamu kurumları için süreler saatle tanımlanıyor ve rapor içeriği belirleniyor.
Zorunlu bildirim kapsamına girmeyen olaylar, tehditler ve zafiyetler de Başkanlığa gönüllü olarak bildirilebiliyor (m.73). Bildirimlerde paylaşılan ticari, kişisel ve teknik veriler gizli tutuluyor ve amacı dışında kullanılamıyor.
Beş olay seviyesi
Taslağın 14. maddesi olayları etkilenen sistemlere, kesintinin süresine ve kapsamına, etkilenen kullanıcı sayısına, ekonomik ve toplumsal etkiye ve ulusal güvenlik açısından önemine göre beş seviyeye ayırıyor.
- Seviye 1, düşük etkili. Sınırlı sayıda sistemi veya kullanıcıyı etkileyen, veri sızıntısı olmayan, temel hizmeti kesintiye uğratmayan ve kuruluşun olağan imkânlarıyla giderilebilen olaylar.
- Seviye 2, orta etkili. Bazı hizmetlerde geçici aksamaya, sınırlı veri kaybına veya ihlaline yol açabilen ama temel faaliyeti durdurmayan ve kuruluşun müdahale kapasitesiyle kontrol altına alınabilen olaylar.
- Seviye 3, yüksek etkili. Kritik sistemleri veya temel hizmetleri önemli ölçüde etkileyen, verinin gizliliği, bütünlüğü veya erişilebilirliği üzerinde ciddi sonuçlar doğuran, hizmet sürekliliğini önemli ölçüde aksatan olaylar.
- Seviye 4, çok yüksek etkili. Birden fazla kuruluşu önemli düzeyde etkileyen veya sektörler arası yayılma potansiyeli taşıyan olaylar.
- Seviye 5, ulusal siber kriz. Kritik altyapıları veya kritik kamu hizmetlerini ciddi şekilde kesintiye uğratan, ulusal kriz yönetimi mekanizmalarının devreye alınmasını gerektiren olaylar.
Sınıflandırmayı ilk olarak kuruluş yapıyor. Başkanlık gerekli görürse seviyeyi yeniden değerlendirip değiştirebiliyor. Olayın etkisi değiştikçe seviye de güncelleniyor.
SOME yükümlüleri için bildirim süreleri
- 12 saat içinde ilk bildirim. Olayın tespitinden itibaren en geç 12 saat içinde, eldeki bilgi ve teknik verilerle. Birinci ve ikinci seviye olaylar bağlı olunan sektörel SOME'ye, üçüncü, dördüncü ve beşinci seviye olaylar hem sektörel SOME'ye hem Başkanlığa bildiriliyor. Sektörel SOME yoksa bildirim doğrudan Başkanlığa yapılıyor.
- 72 saat içinde güncel durum. Olayın güncel durumu, ilk değerlendirme sonuçları, tespit edilen tehdit göstergeleri ve alınan önlemler. Olayın seyrini değiştiren önemli bir gelişme olursa bu süre beklenmeden güncelleme yapılıyor.
- Bir ay içinde ayrıntılı rapor. İlk bildirimden itibaren en geç bir ay içinde.
Ayrıntılı raporda şunlar bulunuyor.
- Olayın ciddiyeti ve etkisi dahil ayrıntılı açıklaması.
- Olayı tetiklemesi muhtemel tehdit türü veya kök neden.
- Uygulanan ve devam eden etki ve risk azaltma önlemleri.
- Varsa olayın sınır ötesi etkileri.
- Saldırının başlangıcından tespit edilmesine kadar geçen sürede saldırganın davranışlarını gösteren zaman çizelgesi.
Son madde, kuruluşun logları ve kayıtları olmadan karşılanamaz. Saldırganın ağda ne zaman ilk girişi yaptığını, hangi hesabı kullandığını ve nereye eriştiğini gösterebilmek için erişim, VPN ve yapılandırma loglarının olay öncesine uzanan bir geçmişi olması gerekir.
Bildirim sorumluluğu kaldırmaz
Taslak açık bir uyarı içeriyor. Siber olaya maruz kalan tarafın bildirimde bulunmuş olması, yönetmelik ve ilgili mevzuat kapsamındaki idari veya hukuki sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor ya da azaltmıyor. Yani bildirim bir af mekanizması değil. Olayın arkasında yükümlülüklere aykırılık varsa, bildirim yapılmış olsa da yaptırım uygulanabilir.
Kişisel veri ihlali varsa ne olur?
Siber olay kişisel verilerin yetkisiz kişilerce elde edilmesine yol açtıysa, Siber Güvenlik Başkanlığına yapılan bildirim KVKK kapsamındaki yükümlülüğün yerine geçmez. Kişisel Verileri Koruma Kurulu, veri sorumlusunun ihlali öğrendikten sonra en geç 72 saat içinde Kurula bildirmesini bekliyor. Bu iki bildirimin süreleri, muhatapları ve formatları farklı. Olay müdahale planında ikisinin de ayrı adımlar olarak yer alması gerekir.
Suç teşkil eden durumlar ve delil
Taslağın 24. maddesi, kurumsal SOME'nin müdahale sırasında suç teşkil eden bir durumla karşılaşması halinde dijital delillerin bütünlüğünü koruyarak durumu adli makamlara, kolluğa, sektörel SOME'ye ve Başkanlığa gecikmeksizin bildirmesini istiyor. Kritik altyapılar için 64. madde daha ileri gidiyor ve etkilenen sistemlerde herhangi bir müdahaleden önce adli kopya alınmasını, kopyaların delil zinciri bütünlüğüyle en az iki yıl saklanmasını şart koşuyor.
Pratikte bu, panikle sunucuyu kapatıp yeniden kurmanın en kötü tepki olduğu anlamına gelir. Önce kayıtlar ve imaj alınır, sonra müdahale edilir.
12 saate nasıl hazırlanılır?
On iki saat, gece yarısı fark edilen bir olay için sabah mesai başlangıcı demek. Bu sürede ne yapılacağı önceden yazılı değilse, ilk saatler kimin karar vereceğini tartışarak geçer. Hazırlık için öneriler şunlar.
- Olay müdahale planı. Taslağın 32. maddesi tespit, doğrulama, önceliklendirme, sorumlu roller, yayılmayı sınırlama, kök neden giderme, delil koruma, kurtarma ve olay sonrası değerlendirme adımlarını içeren bir plan istiyor.
- Karar yetkisi. Olayın seviyesini kimin belirleyeceği ve bildirimi kimin yapacağı önceden belli olmalı.
- Bildirim şablonu. İlk bildirimde istenecek bilgilerin bir taslağı hazır tutulmalı. Kim, ne zaman, hangi sistem, ne gözlendi, ne yapıldı.
- İç bildirim kanalı. Çalışanların şüpheli bir durumu, kaybolan bir cihazı veya garip bir e-postayı hızlıca ve kolayca bildirebileceği bir yol olmalı. Taslak bunu da istiyor.
- Tespit kabiliyeti. Olayın ne zaman tespit edildiği, sürenin ne zaman başladığını belirler. Logları kimse izlemiyorsa olay haftalar sonra fark edilir ve zaman çizelgesi çıkarmak imkânsızlaşır.
Süreç ve ISO 27001 bağlantısı için olay yönetimi, ekip yapısı için kurumsal SOME rehberi sayfalarımıza bakabilirsiniz.
AdeGate olay tespitine nasıl yardımcı olur?
Gerçek saldırıların büyük kısmı çalınmış bir parola veya açık bırakılmış bir uzaktan erişimle başlar. AdeGate, FortiGate ve sunucu erişimi tarafında bu tür girişleri erken fark etmek ve zaman çizelgesini sonradan çıkarabilmek için kayıt tutar.
- VPN brute force tespiti. SSL VPN'e art arda başarısız giriş denemelerini ve IPsec tarama girişimlerini fark edip uyarır. Ayrıntılar FortiGate VPN brute force sayfasında.
- Şüpheli giriş uyarıları. Aynı kullanıcının fiziksel olarak imkânsız sürede farklı ülkelerden bağlanması ve mesai dışı VPN girişleri için uyarı üretir.
- Kritik değişiklik alarmı. Firewall kuralı, VPN ayarı veya yönetici hesabı gibi kritik yapılandırmalar değiştiğinde kimin değiştirdiğiyle birlikte haber verir.
- Anında müdahale. Şüpheli bir VPN kullanıcısının yetkisi tek tıkla geri alınır ve açık oturumu kesilir.
- Zaman çizelgesi için kayıt. VPN oturumları, sunucu girişleri, onaylar ve yapılandırma değişiklikleri zaman damgalı tutulur. Bir aylık rapordaki saldırgan zaman çizelgesi bu kayıtlardan çıkarılabilir.
AdeGate kurumun kendi sunucusunda çalışır ve kayıtlar dışarı çıkmaz. FortiGate tarafındaki genel izleme için FortiGate izleme sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulanlar
Siber olay kaç saat içinde bildirilmeli?
SOME kurmakla yükümlü kuruluşlar olayı tespitten itibaren en geç 12 saat içinde bildiriyor, 72 saat içinde güncel durumu veriyor ve bir ay içinde ayrıntılı rapor sunuyor. Diğer taraflar için süre "gecikmeksizin" olarak tanımlanıyor.
Siber olay kime bildirilir?
SOME yükümlüleri birinci ve ikinci seviye olayları bağlı oldukları sektörel SOME'ye, üçüncü seviye ve üstünü sektörel SOME'ye ve Siber Güvenlik Başkanlığına bildiriyor. Sektörel SOME yoksa bildirim doğrudan Başkanlığa yapılıyor.
Siber olaylar hangi seviyelere ayrılıyor?
Düşük etkili, orta etkili, yüksek etkili, çok yüksek etkili ve ulusal siber kriz olmak üzere beş seviyeye. Sınıflandırmayı önce kuruluş yapıyor, Başkanlık gerekirse değiştirebiliyor.
Bildirim yapınca ceza almaz mıyım?
Taslağa göre bildirimde bulunmak idari veya hukuki sorumluluğu ortadan kaldırmıyor ya da azaltmıyor. Bildirim ayrı bir yükümlülük. Altta yatan bir aykırılık varsa yaptırım uygulanabilir.
Kişisel veri sızdıysa Siber Güvenlik Başkanlığına bildirim yeterli mi?
Hayır. KVKK kapsamındaki kişisel veri ihlali bildirimi ayrı bir yükümlülük. Kişisel Verileri Koruma Kurulu ihlalin öğrenilmesinden itibaren en geç 72 saat içinde bildirim bekliyor.
Küçük bir şirket siber olayı bildirmek zorunda mı?
Taslağın 27. maddesine göre evet. Yönetmeliğin kapsamındaki herkes etkilendiği siber olayları gecikmeksizin bildirmekle yükümlü. Saat bazlı süreler ve rapor içeriği ise SOME yükümlüleri için tanımlanıyor.
AdeGate'i ücretsiz deneyin
Ücretsiz plan süresizdir. Kurulum tek komutla, kendi sunucunuzda yapılır ve verileriniz dışarı çıkmaz.