Şirket içi kritik sunucu erişim denetimi
Her şirketin, durması ya da sızdırılması halinde işin durduğu birkaç sunucusu vardır: veritabanı, muhasebe, alan denetleyicisi, dosya sunucusu. Bu sunuculara erişim, geri kalan her şeyden daha sıkı denetlenmelidir.
Son güncelleme 20.11.2026. Yazan Oktay Alver, ADEA Sistem.
- Kritik sunucu, durduğunda veya sızdırıldığında işin durduğu sunucudur. Veritabanı, muhasebe, alan denetleyicisi ve dosya sunucusu tipik örneklerdir.
- Denetimin üç sorusu var. Kim erişebiliyor, erişimi kim onayladı ve geçmiş erişimler değiştirilemez şekilde kanıtlanabiliyor mu?
- AdeGate RDP ve SSH girişlerini her sunucu için ayrı tanımlanan onaylayıcıların süreli onayına bağlar.
- Siber Dayanıklılık Yönetmeliği taslağı SOME yükümlülerinden kişiye özel kullanıcı adı, süreli ve onaylı ayrıcalıklı yetki, yılda en az bir yetki gözden geçirmesi (m.37) ve en az iki yıl korunan log (m.42) istiyor.
- Bir sunucuyu kritik saymanız kuruluşunuzu kritik altyapı yapmaz. Oturum kaydı gibi ağır şartlar sadece kritik altyapılar için geçerli (m.55).
Erişim denetiminin üç sorusu
- Bu sunucuya kim erişebiliyor ve buna gerçekten ihtiyacı var mı?
- Erişim gerçekleştiğinde bunu birisi onayladı mı?
- Geçmişteki erişimler kanıtlanabilir mi ve kayıtlar değiştirilemez mi?
AdeGate ile kritik sunucu erişimi
AdeGate, Windows sunuculara RDP ve Linux sunuculara SSH girişlerini, o sunucu için tanımladığınız onaylayıcıların onayına bağlar. Her sunucu için farklı onaylayıcılar belirleyebilirsiniz; örneğin muhasebe sunucusu için mali işler müdürü, veritabanı için sistem yöneticisi.
- Onay gelmeden oturum açılmaz, reddedilen bağlantı kapatılır.
- Onaylar süreli verilir; kalıcı erişim birikmez.
- Erişim gözden geçirme raporu aktif kullanıcıları, son girişleri ve uzun süredir kullanılmayan hesapları gösterir; gözden geçirmeyi kimin onayladığını kaydeder.
Ağ tarafında da görünürlük
FortiGate kullanıyorsanız AdeGate güvenlik duvarınızı da izler: kritik politikalardaki değişiklikler anında bildirilir, mesai dışı yapılan değişiklikler ayrıca işaretlenir ve VPN üzerinden gelen olağandışı bağlantılar tespit edilir.
Kritik sunucu listesi nasıl çıkarılır?
Erişim denetimi doğru listeyle başlar. Listeyi BT ekibi tek başına değil, iş birimleriyle birlikte çıkarmalı. Hangi sistemin durmasının işi durduracağını en iyi o sistemi kullanan birim bilir.
- İşi durduranlar. Bir gün çalışmadığında satışın, üretimin veya faturalamanın durduğu sunucular. ERP, muhasebe ve veritabanı sunucuları genellikle buradadır.
- Herkesi etkileyenler. Alan denetleyicileri, dosya sunucuları ve e-posta sunucuları. Bunlar ele geçirildiğinde saldırgan diğer sistemlere de uzanabilir.
- Hassas veri tutanlar. Kişisel veri, finansal veri veya müşteri verisi barındıran sunucular. Sızıntı halinde yasal bildirim yükümlülüğü doğuranlar da bu gruptadır.
- Yönetim sunucuları. Sanallaştırma yönetim arayüzleri, yedekleme sunucuları ve güvenlik duvarı yönetimi. Bunlara erişen kişi pratikte bütün altyapıya erişir.
Her sunucu için bir sahip ve bir onaylayıcı belirleyin. Onaylayıcı, o sunucuya kimin neden bağlandığını değerlendirebilecek kişi olmalı. Listeyi en az yılda bir, ayrıca her büyük altyapı değişikliğinden sonra güncelleyin.
Siber Dayanıklılık Yönetmeliği kritik sunuculara erişim için ne istiyor?
Siber Güvenlik Başkanlığının 18 Kasım 2026'da görüşe açtığı Siber Dayanıklılık Yönetmeliği taslağı, yukarıdaki üç soruyu doğrudan maddelere bağlıyor. Bu yükümlülükler kurumsal SOME kurmakla yükümlü kuruluşlar ve bütün kamu kurumları için geçerli.
- Kim erişebiliyor (m.37). Her kullanıcıya kendisiyle ilişkilendirilebilecek eşsiz bir kullanıcı adı tanımlanıyor, ortak hesap kullanımı sınırlandırılıyor. Yetkiler bilmesi gereken ve en az yetki ilkelerine göre veriliyor, en az yılda bir gözden geçiriliyor. Ayrılan personelin erişimi derhal kapatılıyor.
- Kim onayladı (m.36, m.37). Ayrıcalıklı hesaplara kalıcı yetki tanımlanmıyor, yetki işin süresiyle sınırlı ve onaya bağlı veriliyor. Sunuculara ayrıcalıklı erişimde MFA isteniyor. AdeGate'te RDP ve SSH girişlerindeki yönetici onayı, parolanın ardından gelen ve ondan bağımsız bir doğrulama adımıdır.
- Kanıtlanabiliyor mu (m.42). Başarılı ve başarısız bütün erişim girişimleri loglanıyor, değiştirilmeye karşı korunuyor ve en az iki yıl saklanıyor.
Burada sık karıştırılan bir nokta var. Bir sunucuyu kendi içinizde kritik saymanız, kuruluşunuzu yönetmelikteki anlamıyla kritik altyapı yapmaz. Kritik altyapıları yetkili kurumlar belirliyor. Taslağın 55. maddesindeki oturum ekran kaydı, komut geçmişi ve merkezi ayrıcalıklı hesap yönetimi şartları sadece bu kuruluşlar için geçerli. AdeGate oturum kaydı yapmaz, bu farkı PAM alternatifi sayfasında anlattık. Kademeler için kurumsal SOME rehberine, yönetmeliğin geneli için Siber Dayanıklılık Yönetmeliği rehberimize bakabilirsiniz.
Sık sorulanlar
Kaç sunucuyu koruyabilirim?
Ücretsiz planda 2, Pro'da 15, Enterprise'da 40 sunucu. Daha fazlası için sınırları ihtiyacınıza göre genişletiyoruz.
Sunuculara ajan kurmak gerekir mi?
Evet, korunan her sunucuya panelden kopyalanan tek satırlık komutla küçük bir bileşen kurulur.
Alan denetleyicilerinde kullanılabilir mi?
Windows sunucularda RDP girişi onaya bağlanabilir. Kritik sistemlerde önce bir test sunucusunda denemenizi öneririz.
Kritik sunucu ile kritik altyapı aynı şey mi?
Hayır. Kritik sunucu, kuruluşun kendi değerlendirmesiyle işi için vazgeçilmez saydığı sunucudur. Kritik altyapı ise yönetmelik kapsamında yetkili kurumlarca belirlenen kuruluşlardır ve onlar için oturum kaydı gibi ek şartlar geçerlidir.
Kritik sunuculara erişim yetkileri ne sıklıkla gözden geçirilmeli?
Taslak SOME kurmakla yükümlü kuruluşlarda ve kamu kurumlarında rol ve yetkilerin en az yılda bir gözden geçirilmesini ve sonuçların kayda alınmasını istiyor. Kritik sunucular için daha sık bir gözden geçirme genellikle daha savunulabilir.